هنر انقلاب اسلامی؛ میدان کشف و بیان حقیقت
61 بازدید
موضوع: سایر


از آنجا که هنرمندان و فرهنگیان خواه و ناخواه جزئی از مبلغین جامعه محسوب می­گردند، مهم ترین وظیفه آنان بنابر فرموده خداوند متعال در آیه­ «الّذین یبلّغون رسالات اللَّه و یخشونه و لا یخشون احدا الّا اللَّه» (احزاب: ۳۹)؛ تبلیغ و تبیین حقایق است که به عنوان رسالت الهی از آنها یاد شده. منظور از تبلیغ در اینجا همان ابلاغ و رسانیدن است، و هنگامى که ارتباط با رسالات اللَّه پیدا کند مفهومش این مى‏شود که آنچه را خدا به عنوان وحى به پیامبران تعلیم کرده به مردم تعلیم کنند، و از طریق استدلال و انذار و بشارت و موعظه و اندرز در دلها نفوذ دهند. (مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴، ج۱۷، ص۳۳۱٫). و این مهم متوقف بر کشف حقیقت است زیرا مادامی که حقیقتی کشف نگردیده باشد ابلاغ و تبیین آن معنا ندارد. براین اساس وظیفه مبلغین، هنرمندان و فعالین فرهنگی در عرصه فرهنگ و هنر ابتدا کشف حقیقت و واقعیت و سپس تبیین، ابلاغ و روشنگری است. آنهم بدون هیچگونه واهمه و هراس از چپی و راستی و افراد و گروهها و غیره بلکه در کمال حرّیت و شجاعت، بگونه­ای که تنها از خداوند بهراسند لاغیر؛ «لا یخشون احدا الّا اللَّه». مقام معظم رهبری در این رابطه می­فرمایند:«مهم ترین وظیفه انسانِ هنری و فرهنگی، تبلیغ و تبیین است؛ این یک معیار است؛ حقیقتی را که درک می کنید، آن را تبیین کنید… بایستی حقیقت را باز کرد، بایستی گره‌‌‌‌‌‌‌های ذهنی را باز کرد. و این تبیین لازم دارد، یعنی همان کار انبیاء»

هنر برآمده از فطرت

هنر اتقلاب اسلامی، هنری است که از درون انسان و فطرت وی برمی­انگیزد نه از شهوت و غرائز شهوانی و وهم وی، و این یک نقطه مهم افتراق بین هنر انقلاب اسلامی به عنوان یک هنر متعهد و بین هنر غیر متعهد است. همین ویژگی سبب می­گردد که هنر انقلاب به زیبایی­هایی نظر افکند که برآمده از فطرت آدمی­اند در حالی که از نظر شهوت و وهم هیچ زیبایی در آنها نیست. در نقطه مقابل نیز هنر غیر متعهد، لیبرال و غرب­گرا ناظر به زیبایی­های شهوانی و برآمده از قوای واهمه و حس دنیاگرایی آدمی است که البته از نظر فطرت سالم تمامی آنها چیزی جزء زشتی و پلشتی نیستند. از این رو مثلا مقوله دفاع و شهادت در نگاه هنر انقلاب اسلامی حقیقتی سراسر زیبایی و جمال است که باید تصویرگری شود اما در نگاه مقابل آن چیزی جزء مرگ و نیستی و نابودی نیست.

همچنین، از آنجا که فطرت آدمی حقیقت­جو و حقیقت طلب است و نیز از آنجا که هنر انقلاب هم نظر به همین فطرت دارد بلکه برانگیخته شده از آن است، به دنبال کشف و بیان حقیقت ره می­جوید. گرچه که انسان گاهی اوقات حقیقت را گم کرده یا اشتباه یافته و یا در غبار فتنه­ها آن را آمیخته با باطل اخذکرده و به بیراهه ­های گمراهی متوسل شده و در پندار خویش، خود را پیرو حق فرض می­کند و یا اینکه آدمی پا روی فطرت نهاده و آگاهانه و مغرضانه حق را کتوان و یا زیرپا می­گذارد و به جهت دنیای خویش رو در روی آن می­ایستد. لکن هنر متعهد انقلاب اسلامی وظیفه خویش می­داند که در عرصه­های گوناگون جامعه به دنبال کشف حقیقت باشد و سپس آن را تبیین کند تا هم راه را به آنان که راه گم کرده­اند نشان دهد و هم راه را بر رهزنان و حق­کشان ببندد.

#هنر_انقلاب_اسلامی و روایتگری پیروزیهای ملت؛

از جمله ممیزات هنر انقلاب از غیر را می­توان در توجه این گونه از هنر به پیروزیهای ملت و روایت آنها دانست. اما آیا براستی می­توان این را جزئی از رسالت و وظایف هنر انقلابی برشمارد؟ پیروزیهای یک ملت همانگونه که جزئی از فرهنگ و تاریخ یک ملت­اند، جزئی از زیبایی­های آن ملت نیز محسوب می­شوند. از آنجا که هنر انقلاب اسلامی از حیث هنر بودنش، واجد مفهوم زیبایی در ذات و ماهیتش است و همانند هر هنری بر اساس مبانی زیباشناسی به رصد وقایع می­پردازد، و همچنین از حیث انضمام به قید «انقلاب اسلامی» که باعث تعهدش به آرمانها و ارزشهای انقلاب اسلامی می­شود، بازآفرینی، بازنمایانی و بازگویی پیروزیها برای هنر انقلاب موضوعیت می­یابد. پس رصد و روایتگری پیروزیها توسط هنر انقلاب اسلامی اولا، بدلیل ذات و ماهیت هنر و ثانیا، بدلیل متعهد بودن به آرمانهای انقلاب است. بر این اساس بسیاری از موضوعاتی که از زاویه نگاه هنر انقلاب حائز مفهوم زیبایی­اند، در نگاه هنر غیر انقلابی حائز این مفهوم نبوده و روایت نمی­شوند. اینجاست که اهمیت نوع نگاه به مقوله زیبایی و تعاریف زیباشناسی نمایان می­گردد. پاسخ به سوالاتی از جمله: زیبایی چیست و عنوان زیبا بر چه چیزهایی صدق می­کند؟ آیا درک انسانها از زیبایی یکسان است یا متفاوت؟ آیا مکاتب و آئینها در تعریف افراد از زیبایی اثر می­گذارد یا خیر؟ محیطهای جغرافیایی و تربیتی چه تاثیری در تعریف از زیبایی دارند؟ و سوالاتی از این دست، قطعا تعریف زیبایی را تغییر می­دهند. اما اجمالا باید گفت که توجه به قید «انقلاب اسلامی» در هنر انقلاب اسلامی بدلیل آرمانها و ارزشهایی همچون شهادت و ایثار، مقاومت، دفاع از مظلوم و… که در این قید موجود است، باعث تعریف نوعی از زیبایی می­گردد که شاید از زاویه نگاه­های خارج از انقلاب اسلامی، این نوع از زیبایی­ها اصلا داخل در مقوله زیبایی نشوند. از این رو موضوعاتی چون دفاع مقدس، شهادت، مقاومت، ایثار و فداکاری، دفاع از مظلومان عالم و… که همگی جزء آرمانها، پیروزیها و زیباییهای ملت مسلمان محسوب می­گردند و البته که در دامان انقلاب اسلامی تبدیل به آرمان و ارزش گشته­اند، از زاویه دید هنر انقلاب اسلامی در دایره تعریف زیبایی قرار گرفته، روایت می­شوند. اما همین عناوین در زاویه نگاه هنر غیر انقلابی و غیر متعهدانه، نه تنها هیچ جذابیتی نداشته که فاقد مولفه­های زیبا شناسانه­اند، از این رو طرد شده، نقد و تخریب هم می­شوند. و چه بسیار می­بینیم که ارزشهای دینی و انقلابی چون دفاع مقدس توسط همین هنر غیر متعهد تقبیح شده و چهره­ای زشت و کریه از آنها روایت می­شود!

رهبر معظم انقلاب در این زمینه می­فرمایند: «ما در این ماجرای هشت ساله، یک پیروزی مطلق به دست آوردیم. ما که جنگ را شروع نکرده بودیم که بگوییم فلان جا را می‌خواستیم بگیریم، نتوانستیم، پس ناکام شدیم؛ قضیه این نبود. قضیه این بود که دشمنی به ما حمله کرده بود و می‌خواست بخشی از خاک ما را بگیرد؛ همه دنیا هم به او کمک کردند؛ ما هم مردانه ایستادیم؛ ناکام شد و بینی‌اش به خاک مالیده شد و برگشت. پیروزی از این بالاتر؟ این پیروزی را با همین ابعاد، با همه خصوصیاتی که در آن وجود دارد، با همه آن هزاران هزار ماجرایی که آن را به وجود آورده است، ما باید روایت کنیم. این کارِ هنرمندان عزیز ماست؛ کار نویسندگان است؛ کار سینماگران است؛ کار شاعران است؛ کار نقّاشان است؛ کار اصحاب فرهنگ و هنر است».

البته باید اضافه کرد که روایت گری هنر انقلابی در دست آوردها و پیروزیهای دیگری چون موفقیتها در عرصه­های موشکی، نانوفناوری، هسته­ای، پزشکی، فنی مهندسی، عرصه­های علوم انسانی و نظریه پردازی و …. هم باید مشهود باشد.

منتشر شده در خبرگزاری رسا (اینجا)

✅ به اندیشه نو(تاملات فرهنگی اجتماعی) بپیوندید:
تلگرام: https://t.me/joinchat/AAAAAENWPSVHv0c7kJJQVw
ایتا: https://eitaa.com/andisheyeno